3D-scannen op de bouwplaats: van losse foto’s naar een compleet beeld

De scanner gaat mee over de bouwplaats en legt het bouwwerk aan de buiten- en binnenzijde vast. De beelden en meetgegevens vormen na verwerking samen één digitaal 3D-model.

In dat model loop je als het ware opnieuw door het bouwwerk. Je bekijkt verschillende ruimtes en onderdelen, draait het beeld en voert metingen uit. Daardoor ben je niet afhankelijk van de positie waarop iemand eerder een foto heeft gemaakt.

Juist tijdens de verschillende bouwfasen biedt de 3D-scan interessante mogelijkheden. Neem de wapening voordat de aannemer beton stort. Na het storten verdwijnt die wapening uit het zicht. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld leidingen die later onder een vloer of achter een wand verdwijnen. Binnen kwaliteitsborging vraagt zulke informatie om een goede vastlegging.

Met een scan leg je de situatie op dat specifieke moment vast. Een volgende scan kan bijvoorbeeld plaatsvinden tijdens de ruwbouw, nadat de installaties zijn aangebracht of bij de oplevering. Zo ontstaat gedurende het project een digitale geschiedenis van het bouwwerk.

Die informatie blijft ook later waardevol. Ontstaat bijvoorbeeld na oplevering een lekkage, dan kun je terugkijken naar een scan waarop de leidingen nog zichtbaar waren. Je ziet waar een leiding loopt of waar een koppeling zit, zonder eerst op meerdere plaatsen te hoeven zoeken.

Een inspecteur die tien foto’s maakt, bepaalt op dat moment welke delen hij vastlegt. Blijkt maanden later dat je informatie nodig hebt over een plek die buiten beeld viel, dan geeft het fotodossier daar geen antwoord op.

Een 3D-scan geeft een veel completer beeld van het bouwwerk op het moment van opname. Daardoor kijkt een inspecteur later zelf rond in het model en zoomt hij in op het onderdeel dat hij wil beoordelen.

Dat ondersteunt ook de bewijsvoering. De aannemer krijgt een digitale vastlegging van wat er op een bepaald moment is gebouwd en PlanGarant beschikt over meer informatie voor de technische beoordeling. De scan vervangt daarbij niet automatisch iedere andere vorm van bewijs. Het risico en het onderdeel bepalen nog steeds welke informatie nodig is, net zoals dat bij onze andere controles gebeurt.

Na verwerking koppelen we de scan aan het betreffende project in onze Perceelchecker. De locatiegegevens van de scanner zorgen ervoor dat het model geografisch op de juiste plek staat. Klanten zien de scan vervolgens terug in hun eigen omgeving. Dat maakt overleg een stuk concreter.

In plaats van uitleggen dat iets zich ‘rechtsachter in de hoek’ bevindt, openen beide partijen hetzelfde model en kijken ze naar dezelfde plek. Een inspecteur kan vanuit kantoor meekijken, terwijl de klant het model eveneens bij de hand heeft.

De eerste ervaringen laten zien dat vooral die gezamenlijke blik prettig werkt. Collega’s hoeven niet uitsluitend af te gaan op foto’s of de uitleg van degene die op locatie is geweest. Ze bekijken zelf de vastgelegde situatie.

Voor een aannemer zit de meerwaarde vooral in de hoeveelheid informatie die na één opname beschikbaar blijft.

Een scan legt vast wat er is gebouwd, geeft inzicht in de voortgang en blijft later opnieuw raadpleegbaar. De aannemer hoeft daardoor niet tussen losse foto’s te zoeken om te achterhalen welk beeld bij welk onderdeel hoort.

Ook tijdens overleg met een opdrachtgever helpt dat. Beide partijen openen hetzelfde model en lopen digitaal door het project. Bij meerdere scans ziet de opdrachtgever bovendien hoe het bouwwerk zich tijdens verschillende fasen heeft ontwikkeld.

De 3D-scan biedt daarnaast mogelijkheden om de werkelijke situatie naast het ontwerp te leggen.

Zo testen we bijvoorbeeld hoe een scan gecombineerd kan worden met een BIM-model. Een BIM-model geeft het ontworpen bouwwerk digitaal in 3D weer. Door dat model over de scan van de gebouwde situatie te leggen, ontstaat inzicht in verschillen tussen ontwerp en uitvoering.

Daar liggen interessante mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. Hetzelfde geldt voor automatische controles. We onderzoeken bijvoorbeeld of software in de toekomst bepaalde onderdelen in een scan kan herkennen en ondersteunen bij de beoordeling.

Die toepassingen staan nog in de ontwikkelfase. De 3D-scan geeft op dit moment vooral een veel completere digitale vastlegging waarop we onze beoordeling baseren.

Voorlopig blijft de combinatie van fysieke controles en digitale informatie belangrijk. Een scan legt veel vast, terwijl een inspecteur op locatie ook zelf kijkt, beoordeelt en vanuit zijn vakkennis bepaalt waar extra aandacht nodig is.

Op termijn kan die verhouding veranderen. Als een scan voldoende betrouwbare informatie geeft over bepaalde controlepunten, hoeft iemand mogelijk niet voor iedere beoordeling zelf naar de bouwplaats. Een ander kan de scan uitvoeren, waarna de technisch specialist het betreffende onderdeel digitaal beoordeelt.

Nieuwe techniek gebruiken omdat het nieuw is, heeft weinig waarde. De techniek moet bijdragen aan een betere manier van werken, controleren en vastleggen.

Daar zit voor ons de kracht van 3D-scannen. We leggen meer van het bouwwerk vast, kijken later terug naar eerdere bouwfasen en bespreken controles met alle betrokkenen aan de hand van hetzelfde beeld.

Tegelijkertijd blijven we kritisch kijken waar de scan daadwerkelijk iets toevoegt. Zo ontwikkelen we onze werkwijze verder, zonder het doel uit het oog te verliezen: kwaliteit aantoonbaar zichtbaar maken.